Historia Bazyliki św. Piotra

Historia bazyliki zaczyna się wiele stuleci przed powstaniem obecnej budowli. Z miejscem tym łączą się męczeńska śmierć świętego Piotra, rozwój jego kultu, budowa świątyni Konstantyna oraz ponad 120-letnie prace nad nowym kościołem, prowadzone przez największych architektów renesansu i baroku.

Grób świętego Piotra

Według tradycji apostoł Piotr poniósł śmierć męczeńską w Rzymie podczas prześladowań chrześcijan za panowania cesarza Nerona. Egzekucja miała odbyć się niedaleko Cyrku Nerona - w miejscu, gdzie dziś rozciąga się Plac św. Piotra.

Ciało apostoła pochowano w pobliskiej nekropolii. Nad grobem powstało niewielkie miejsce kultu, do którego przybywali pierwsi chrześcijanie. Z czasem pamięć o pochowanym tu Piotrze stała się jednym z fundamentów religijnego znaczenia tego obszaru.

Podczas prac archeologicznych odnaleziono fragmenty starożytnego monumentu oraz kawałek czerwonego tynku z napisem odnoszącym się do Piotra. Interpretacja znalezisk nie jest całkowicie jednoznaczna, jednak wielu badaczy uważa je za ważny ślad wczesnego kultu apostoła.

W 1942 roku papież Pius XII ogłosił, że pod bazyliką odnaleziono miejsce spoczynku świętego Piotra. Odkrycie wzmocniło przekonanie wiernych, że świątynia rzeczywiście stoi nad grobem pierwszego papieża.

Pierwsza bazylika Konstantyna

W IV wieku cesarz Konstantyn Wielki wydał edykt mediolański, który zapewnił chrześcijanom wolność religijną. Niedługo później rozpoczęto budowę monumentalnej świątyni nad miejscem tradycyjnie uznawanym za grób apostoła.

Bazylika Konstantyna miała pięć naw i ogromne atrium. Jej centralnym punktem był marmurowy relikwiarz otaczający miejsce pochówku świętego Piotra. Przez kolejne stulecia kościół należał do najważniejszych celów pielgrzymek w Europie.

W IX wieku świątynię splądrowali arabscy piraci. W odpowiedzi na zagrożenie papież Leon IV polecił otoczyć Watykan murami obronnymi. Ich fragmenty stały się częścią fortyfikacji określanych jako Civitas Leonina.

Z biegiem czasu bazylika zaczęła popadać w ruinę. Na początku XVI wieku jej stan techniczny był na tyle zły, że papież Juliusz II zdecydował o wzniesieniu nowego kościoła.

Budowa obecnej bazyliki

Kamień węgielny położono 18 kwietnia 1506 roku. Prace trwały ponad 120 lat i przypadły na pontyfikaty około dwudziestu papieży. Kolejne projekty zmieniały się wraz z architektami, dlatego dzisiejsza bazylika łączy różne koncepcje renesansowe i barokowe.

Przy budowie pracowali między innymi:

• Donato Bramante,
• Rafael Santi,
• Michał Anioł,
• Domenico Fontana,
• Carlo Maderno.

Obecną świątynię konsekrował w 1626 roku papież Urban VIII. Przez kilka kolejnych stuleci uchodziła ona za największy kościół katolicki na świecie. W 1989 roku większą powierzchnię otrzymała Bazylika Matki Bożej Królowej Pokoju na Wybrzeżu Kości Słoniowej, lecz rzymska bazylika nadal należy do największych i najważniejszych świątyń chrześcijaństwa.

Architektura Bazyliki św. Piotra

Projekt bazyliki łączy renesansową harmonię z barokowym rozmachem. Skala budowli jest tak duża, że nawet kilkumetrowe posągi i ogromne elementy dekoracyjne z poziomu posadzki wydają się znacznie mniejsze.

Kolumnada Berniniego otaczająca Plac św. Piotra miała symbolizować ramiona Kościoła przyjmujące wiernych. Fasada bazyliki została ukończona za pontyfikatu Pawła V. Na jej szczycie stoi Chrystus oraz apostołowie, z wyjątkiem świętego Piotra, którego posąg znajduje się na placu.

Kopuła Michała Anioła jest jednym z najważniejszych punktów panoramy Rzymu. Jej wnętrze zdobią mozaiki przedstawiające czterech ewangelistów, Boga Ojca, Chrystusa, Maryję, aniołów i świętych.

Kliknij, aby powiększyć

Monumentalne wnętrze Bazyliki św. Piotra.

Zwiedzanie Bazyliki św. Piotra - najważniejsze informacje

Wejście do Bazyliki św. Piotra jest bezpłatne. Nie trzeba kupować biletu, ale każdy odwiedzający przechodzi kontrolę bezpieczeństwa podobną do lotniskowej. Bramki znajdują się w prawej części kolumnady na Placu św. Piotra.

W południe czas oczekiwania może przekroczyć godzinę. Najlepszym wyborem jest wejście wcześnie rano albo późnym popołudniem, gdy na placu znajduje się mniej wycieczek zorganizowanych.

Godziny otwarcia Bazyliki św. Piotra

W okresie zimowym kopuła jest otwarta od 7:30 do 17:00. Godziny mogą zmieniać się z powodu uroczystości religijnych lub decyzji organizacyjnych. W środy rano dostęp do bazyliki może zostać ograniczony podczas audiencji papieskiej na placu.

Co zobaczyć w Bazylice św. Piotra?

Wnętrze kryje dzieła sztuki i miejsca kultu związane z historią Kościoła. Poniższe punkty należą do najważniejszych części bazyliki.

Pieta przedstawia Maryję trzymającą ciało Chrystusa zdjętego z krzyża. W 1972 roku rzeźbę poważnie uszkodził wandal uderzający w marmur młotkiem. Po restauracji dzieło odzyskało dawny wygląd, ale od tego czasu jest chronione pancerną szybą.

Baldachim Berniniego stoi dokładnie nad miejscem, gdzie według tradycji spoczywa święty Piotr. Pod konstrukcją znajduje się papieski ołtarz, przy którym mszę może odprawiać wyłącznie papież.

Na końcu nawy znajduje się Tron św. Piotra. Centralnym elementem kompozycji jest drewniane siedzisko, które tradycja łączyła z apostołem, choć badacze datują je na wczesne średniowiecze. Całość otacza monumentalna oprawa z brązu i złota oraz alabastrowe okno przedstawiające Ducha Świętego.

Groty Watykańskie

Groty Watykańskie znajdują się bezpośrednio pod główną nawą bazyliki, na poziomie wcześniejszej świątyni Konstantyna. Można tam zobaczyć fragmenty dawnych murów oraz groby papieży i innych postaci historycznych.

• w grotach spoczywa ponad 90 papieży,
• pochowano tam królową Szwecji Krystynę Wazównę,
• znajdują się tam również groby członków europejskich rodzin królewskich.

Zejście znajduje się wewnątrz bazyliki. Po zakończeniu zwiedzania trasa prowadzi ponownie do głównego wnętrza, niedaleko baldachimu Berniniego. Wstęp do Grot Watykańskich jest bezpłatny.

Wejście na kopułę Bazyliki św. Piotra

Ze szczytu kopuły rozciąga się panorama Placu św. Piotra, Watykanu i centrum Rzymu. W pogodny dzień widać także wzgórza otaczające miasto.

Po dotarciu na taras trzeba pokonać jeszcze około 320 stopni. Korytarz biegnący między ścianami kopuły jest wąski i miejscami pochylony.

Kiedy najlepiej odwiedzić Bazylikę św. Piotra?

Najlepsze warunki panują wcześnie rano, niedługo po otwarciu. Kolejka do kontroli jest wtedy krótsza, a wewnątrz łatwiej spokojnie obejrzeć dzieła sztuki i kaplice.

Drugą dobrą porą jest późne popołudnie. Na placu znajduje się mniej grup zorganizowanych, a światło wpadające przez okna podkreśla złote i marmurowe elementy wnętrza. W środku dnia kolejki są najdłuższe, szczególnie latem.

Strój, kontrola i inne zasady zwiedzania

• Strój: ramiona i kolana muszą być zakryte.
• Kontrola bezpieczeństwa: przed wejściem przechodzi się przez bramki podobne do lotniskowych.
• Czas zwiedzania: na najważniejsze miejsca przeznacz 45-60 minut.
• Bagaż: nie wpuszczają ludzi z dużymi plecakami i walizkami
• Bezpieczeństwo: na Placu św. Piotra pilnuj portfela i telefonu.
• Charakter miejsca: bazylika jest czynną świątynią, dlatego należy zachować ciszę w kaplicach przeznaczonych do modlitwy.

Co zobaczyć w pobliżu Bazyliki św. Piotra?

FAQ - Bazylika św. Piotra w Watykanie