Historia Panteonu w Rzymie

Obecny Panteon jest trzecią budowlą wzniesioną w tym miejscu. Powstał na Polu Marsowym, poza murami republikańskiego Rzymu. Zanim przyjął formę ogromnej rotundy, przez ponad sto lat przechodził kolejne zniszczenia i odbudowy.

Pierwszy Panteon Marka Agrypy

Pierwszy budynek powstał w latach 27–25 p.n.e. na polecenie Marka Agrypy, dowódcy i bliskiego współpracownika Oktawiana Augusta. Miał upamiętniać zwycięstwo pod Akcjum nad Markiem Antoniuszem i Kleopatrą. August odmówił umieszczenia własnego posągu w centrum, dlatego stanęła tam figura Juliusza Cezara.

Prostokątny gmach spłonął w 80 roku. Odbudował go cesarz Domicjan, lecz w 110 roku uderzenie pioruna wywołało następny pożar.

Panteon Hadriana i napis Agrypy

Trzecia budowa rozpoczęła się za Trajana, a zakończyła około 125 roku, już za Hadriana. Autor projektu pozostaje nieznany; przypisywanie go Apollodorosowi z Damaszku jest jedynie hipotezą.

Hadrian zachował inskrypcję poświęconą Agrypie: M. AGRIPPA. L. F. COS. TERTIVM. FECIT — „Marek Agrypa, syn Lucjusza, trzykrotny konsul, wzniósł ten budynek”. Przez stulecia uznawano więc Panteon za konstrukcję z I wieku p.n.e. Badania wykazały jednak, że rotunda i kopuła pochodzą z czasów Hadriana.

Od świątyni pogańskiej do chrześcijańskiej bazyliki

Pod koniec IV wieku Teodozjusz I zakazał działalności pogańskich świątyń. Panteon stracił dawną funkcję, a w 609 roku cesarz Fokas przekazał go papieżowi Bonifacemu IV.

Konsekracja jako kościoła Najświętszej Marii Panny od Męczenników uchroniła budynek przed rozbiórką. Konstrukcja przetrwała, choć w kolejnych stuleciach usuwano dekoracje i elementy metalowe.

Brąz, armaty i „ośle uszy”

W 663 roku Konstans II usunął pozłacane płyty z brązu z zewnętrznej części kopuły. W XVII wieku Urban VIII kazał zdjąć brązowe dźwigary portyku; metal przetopiono na 80 armat dla Zamku Świętego Anioła. Opowieść o wykorzystaniu go także w baldachimie Berniniego pozostaje legendą.

Za Urbana VIII nad portykiem powstały dwie wieże, nazwane przez Rzymian „oślimi uszami”. Rozebrano je pod koniec XIX wieku. Wnętrze zmieniono wcześniej, w XVIII stuleciu, pod kierunkiem Paolo Posiego.

Architektura Panteonu

Panteon składa się z monumentalnego portyku i cylindrycznej rotundy przykrytej kopułą. Dziś oba człony mogą sprawiać wrażenie odrębnych, ponieważ zewnętrzne marmury, stiuki i metalowe dekoracje niemal całkowicie zniknęły.

Antyczna posadzka powstała z czerwonego marmuru sprowadzonego z Egiptu i białego kamienia z Azji Mniejszej. Podczas deszczu woda wpada przez oculus bezpośrednio do rotundy, a następnie spływa przez niewielkie otwory odpływowe.

Kliknij, aby powiększyć

Kopuła Panteonu ma około 43,3 metra średnicy, a w jej centrum znajduje się otwarty oculus.

Co zobaczyć wewnątrz Panteonu?

Wokół rotundy rozmieszczono siedem kaplic oraz osiem nisz. W starożytności mogły mieścić posągi bóstw, natomiast obecnie znajdują się w nich ołtarze i grobowce.

Grób Rafaela

Rafael Santi zmarł w 1520 roku, w dniu swoich 37. urodzin, i zgodnie z własnym życzeniem został pochowany w Panteonie. Nad grobem znajduje się Madonna del Sasso wyrzeźbiona przez jego ucznia Lorenzetta. W XIX wieku papież Grzegorz XVI zarządził ekshumację, aby potwierdzić obecność szczątków artysty. Po badaniu Rafael spoczął w antycznym rzymskim sarkofagu.

Niedaleko pochowano również renesansowego architekta Baldassare Peruzziego, projektanta Villa Farnesina na Zatybrzu.

Grobowce królów Włoch

W środkowej kaplicy po prawej stronie znajduje się grób Wiktora Emanuela II, pierwszego króla zjednoczonych Włoch. Po przeciwnej stronie spoczywają król Humbert I oraz jego żona Małgorzata Sabaudzka. Przy królewskich grobach służbę pełni gwardia honorowa.

Panteon w Rzymie – bilety w 2026 roku

Osoby poniżej 18. roku życia wchodzą bezpłatnie. Bezpłatny wstęp przysługuje również mieszkańcom Rzymu oraz innym grupom wskazanym w przepisach włoskiego Ministerstwa Kultury.

Jak kupić bilet i wejść do Panteonu?

Oficjalny bilet kupisz w serwisie lub aplikacji Musei Italiani, a także na miejscu w kasie albo automacie. Terminy publikowane są w połowie miesiąca poprzedzającego wizytę. Bilet internetowy wybiera się na konkretny dzień i przedział godzinowy.

Przed Panteonem działają trzy wejścia. Dwa boczne prowadzą do sprzedaży na miejscu: po prawej stronie znajduje się kasa obsługująca płatności kartą, a po lewej kasa gotówkowa. Wejście środkowe służy osobom z zakupionym biletem. Na ustawionych przed zabytkiem tablicach znajduje się także kod QR kierujący do oficjalnej sprzedaży online.

Przewodnik audio kosztuje 8,50 €. Na ten moment tylko w języku angielskim.

Darmowy wstęp do Panteonu

W pierwszą niedzielę miesiąca wejście jest bezpłatne. Darmowych biletów nie rezerwuje się online — trzeba odebrać papierową wejściówkę na miejscu i ustawić się w zwykłej kolejce.

Wierni uczestniczący w mszy również wchodzą bez opłaty. Nabożeństwa odbywają się w soboty i dni poprzedzające święta o 17:00 oraz w niedziele i święta o 10:30. W tym czasie zwiedzanie turystyczne jest wstrzymane.

Godziny otwarcia Panteonu

Panteon jest zamknięty 1 stycznia i 25 grudnia, o ile Ministerstwo Kultury nie ogłosi dodatkowego otwarcia. Harmonogram może zmienić się z powodu uroczystości religijnych.

Ile czasu przeznaczyć na zwiedzanie Panteonu?

Na spokojne obejrzenie kopuły, posadzki, kaplic i grobowców przeznacz około 30 minut. Kwadrans wystarczy na szybkie przejście przez wnętrze, lecz nie na przyjrzenie się detalom architektury.

Najlepszą porą jest wejście na 9:00 albo późne popołudnie. W środku dnia plac i kolejki są największe. Przy kasach oraz w tłumie przed wejściem pilnuj portfela i telefonu.

Strój i zasady zwiedzania

Panteon jest czynną bazyliką. Ramiona powinny być zasłonięte, a bardzo krótkie spodenki, spódnice, głębokie dekolty i przezroczyste ubrania mogą skutkować odmową wejścia.

• wewnątrz nie wolno jeść, pić ani palić,
• telefon powinien być wyciszony,
• zwierzęta nie są wpuszczane poza psami przewodnikami i certyfikowanymi zwierzętami asystującymi,
• w Panteonie nie działa szatnia,
• osoby z ograniczoną mobilnością korzystają z rampy od strony Via della Minerva.

Jak dojechać do Panteonu?

Najbliższą stacją metra jest Barberini na linii A, oddalona o około 700 metrów. Z przystanku autobusowego Largo di Torre Argentina trzeba przejść około 400 metrów.

Panteon znajduje się w historycznym centrum, na Piazza della Rotonda. Do samego placu nie dojeżdża metro, dlatego ostatni odcinek trasy zawsze pokonuje się pieszo.

Piazza della Rotonda i fontanna przed Panteonem

Przed fasadą rozciąga się Piazza della Rotonda. Fontannę na placu zbudowano w XVI wieku z polecenia papieża Grzegorza XIII, natomiast jej obecna forma pochodzi z przebudowy przeprowadzonej na początku XVIII stulecia za Klemensa XI.

Centralnym elementem jest egipski obelisk pokryty hieroglifami, datowany na XIII wiek p.n.e. Plac najlepiej oglądać rano, przed rozpoczęciem największego ruchu w centrum.

Co zobaczyć w pobliżu Panteonu?

FAQ – Panteon w Rzymie